Pobrane z: psychologia.pwn.pl | E-mail użytkownika: | Data pobrania: 03.12.2022
MÓZG I UMYSŁ ARTYKUŁY PSYCHOLOGIA POZNAWCZA REPREZENTACJA POZNAWCZA WIEDZA

Rodzaje wiedzy. Wiedza deklaratywna i proceduralna

15 maja 2022
Obrazek artykułu

Wiedza deklaratywna albo wiedza “że” – odnosi się do danych (faktów), kodowanych w pamięci trwałej. Jest łatwa do werbalizacji, a jej wydobycie ma charakter wolicjonalny. Wiedza proceduralna albo wiedza “jak” – odnosi się do umiejętności, czyli reguł wykonywania czynności motorycznych lub umysłowych (inaczej: procedur), kodowanych w pamięci trwałej. 

Wiedza “że” – wiedza “jak” Gilberta Ryle’a

Podział wiedzy na deklaratywną i proceduralną pochodzi od filozofa Gilberta Ryle’a (1949). Różnicę między nimi przedstawił on obrazowo w postaci dychotomii: wiedza „że” – wiedza „jak”. Wiedza „że”, najogólniej rzecz ujmując, odnosi się do danych (faktów), kodowanych w pamięci trwałej. Danymi może być wiedza ogólna (np. budowa atomu) albo wiedza epizodyczna (np. kolizja na skrzyżowaniu) czy autobiograficzna (np. to, że przed chwilą moja córka przyszła się przytulić). Wiedza ta jest łatwa do werbalizacji, ma bowiem wyraźny komponent semantyczny. Natomiast wiedza „jak” odnosi się do kodowanych w pamięci trwałej procedur realizacji czynności o charakterze umysłowym i ruchowym. Jest to specyficzna wiedza, potocznie zwana umiejętnościami, przy czym chodzi zarówno o umiejętności wykonawcze (np. pływanie), jak i poznawcze (np. używanie języka). Zazwyczaj jednak wiedza proceduralna obejmuje oba te rodzaje, co widać na przykładzie takich czynności, jak gra na skrzypcach czy projektowanie mostów (rysunek techniczny).